İnsanın toplumsal bir varlık olarak başkaları ile iyi ilişkiler kurabilmesi, birlik, barış ve huzur içinde yaşayabilmesi için birtakım kurallara uymak zorundadır.

Kur’an bununla ilgili ne gibi ilkeler getirmiştir?

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır.

Ezeli ve ebedi olan tek varlık O’ dur. Allah’ın bu şekilde belirlenmesine “tevhit” denir.

İslâm’ın birliği sağlayan etkenler nelerdir?Bunun günlük hayata yansıması nasıldır?

İslam’da bu birlik anlayışı tek atadan çoğalma, yaşamda aynı hedeflere yönelme, ibadette aynı niyet ve duyguları taşıma gibi hayatın her alanına yayılmıştır. Örneğin: dünyanın her tarafındaki Müslümanların günde beş defa aynı yöne yönelerek ibadet etmesi; hacda değişik ırk, dil, renkten insanların tek tip elbise ile, aynı duyguları taşıyarak ibadet etmesi; ilay-ı kelimetullah (Allah’ın sözünü yükseltme) uğruna dayanışma içine girmeleri bu birliği gösteren bazı misallerdir.

Allah Kur’an’da birliği pekiştirmemiz için neler yapmamızı buyurmaktadır?

Yüce Allah bu birliği pekiştirmemizi istemekte, ayrılığa düşmememizi, Allah’ın ipine sımsıkı sarılmamızı, kendilerine açık deliller geldikten sonra parçalanıp ayrılanlar, ihtilafa düşenler gibi olmamamızı emretmektedir.

2.Kardeşlik İlkesi: İslam anlayışına göre bütün insanlar, aynı atadan çoğalmıştır. Hepimizin babası Adem’dir. Adem ise, topraktan yaratılmıştır. İnsanlar hem madde, hem öz itibariyle aynı kaynağa dayanmaktadırlar. O halde, insanların doğuştan birbirlerine üstünlüğü sök konusu değildir. İslam toplumunda zengin-fakir, siyah-beyaz, halk-aydın çekişmesi yoktur. Kur’an, insanların değişik ırklara ve soylara ayrılışını, ihtilaf sebebi olarak değil, tanışıp kaynaşma nedeni olarak gösterir. İnsanların Allah katındaki değeri inanış, düşünce ve davranışlarına göredir.

İslam’da bu eşitlik ve kardeşliğin bir örneğini, camide devlet başkanı ile hizmetçinin, işçi ile patronun, amir ile memurun aynı safta omuz omuza namaz kılınışında görebiliriz.

İslâm’da kardeşliği sağlayan etkenler nelerdir?

Dinimiz bütün insanları aynı soydan gelmeleri itibariyle kardeş saydığı gibi bütün Müslümanları da aynı inanç ve idealleri taşımaları sebebiyle manevi kardeş saymaktadır. Kur’an’da: “Bütün mü’minler kardeştir...” buyrulmaktadır. Kardeşin kardeşe göstereceği saygı, sevgi ve dayanışmayı aralarında göstermeleri beklenmektedir.

3.İlişkilerin hayır ve iyilik üzerine kurulması ilkesi: Kur’an, müminleri iyilikte birbirleri ile yarışan, daima birbirlerine iyi şeyleri öğütleyen, hayırlı bir topluluk olarak takdim eder. Onlar geçici dünya menfaatleri için birbirlerinin aleyhinde bulunmazlar, bozguncu değil, ara bulucudurlar.

4.Orta yolda olma ilkesi: Kur’an Müslümanların oluşturduğu toplumun her türlü aşırılıktan uzak, orta bir çizgide olduğunu bildirmektedir. Müslüman, taassup içinde olamaz, böyle bir duyguyla hareket edemez.

O halde bir Müslüman yolunu nasıl çizer?

O, yolunu akıl, iman, şuur ve bilgi ile çizer.

“İşlerin en hayırlısı orta yol olanıdır.” (Hadis)

Ne cimri olmalıyız ne de savurgan ikisinin ortası olan cömertlik,tutumluluk

Ne dünyacı olmalıyız ne de ahiretçi ikisinin ortası dünya-ahiret dengesi

Ne bireyci ne de toplumcu ikisinin de önemli olduğunu unutmamalıyız…..

5.İşleri danışma(İstişare) ile görme ilkesi: İslam toplumunda danışmanın büyük bir önemi vardır. Hz. Peygamber; savaş, devlet yönetimi gibi konularda arkadaşları ile devamlı danışmada bulunmuş, kendi kişisel görüşüne uymadığı halde, çoğunluğun kararına uymuştur. Kur’an: Müslümanların özelliklerini sıralarken, “... Onların işleri aralarında danışma iledir...” buyurmaktadır.

6.İşi ehline verme ilkesi: Toplumu ve fertleri ayakta tutan en önemli esaslardan biri, işi ehline vermektir. Her iş, ehli olana yaptırılmalıdır. Nitekim Kur’an’da: “Allah emanetleri ehline vermenizi emreder...” buyurulmaktadır.

Hz.Muhammed (s.a.v.) Kabe’nin temizlik görevini işini iyi yaptığı için bir mecusiye (ateşpereste) bu görevi vermiştir.

7.Sosyal adalet ve dayanışma ilkesi: Dinimiz manevi dayanışma kadar, maddi yönden de Müslümanların dayanışma içinde olmasını ister.

İslâm bunu gerçekleştirmek için neler getirmiştir?

Bu amaçla, zengin Müslümanlara zekat, fitre, sadaka gibi mali ibadetler yükler. Sermayenin sadece zenginler arasında dolaşan bir nesne olmaması için önlemler alır.

Toplumu ayakta tutan değerlerden en önemlisi adalettir.

Zengin-fakir,tanınmış-tanınmayan arasında farklı muamele olursa adalet zedelenir.

Hz.Muhammed (s.a.v.) zamanında bir kabile reisinin kızı hırsızlık yapar ve ceza verileceği zaman iltimas ister.Hz.Peygamberimiz de şu sözü söyler.”Bu hırsızlık olayını kızım Fatıma da yapsa aynı cezayı ona da veririm.” Diyerek toplumda ayrıcalıklı davranış olmamasını vurgulamıştır.

8.İyiliği emretme ve kötülüklerden sakındırma ilkesi: Bu prensip, İslâm toplumunu ayakta tutan en önemli sosyal kontrol sistemlerden biridir. Bu yüzden Kur’an, bu esasın üzerinde önemle durmaktadır. Her Müslüman kendini, insanlara iyiliği öğütleyip kötülüklerden caydırmakla görevli saymalıdır. Hiçbir insan böyle hayırlı bir tavsiyeye sırt çevirmemeli, kulaklarını tıkamamalıdır. İnsan, iyilikleri emretme görevine önce yakınlarından başlamalı, sonra bütün insanları kapsayacak şekilde daireyi genişletmelidir. Bu, aynı zamanda insanların birbirlerine karşı ahlaki görevidir.

Lut kavminin kıssasında anlatılan olay buna ibretli bir örnektir…